شیمی فرزانگان

هیدروژن

هیدروژن

 

هیدروژن تنها عنصری است که در هیچ یک از گروههای جدول تناوبی عنصرها، محل مناسبی برای آن وجود ندارد. هیدروژن از بعضی جهات به فلزهای قلیایی و از جهاتی هم به هالوژنها شباهت دارد، ولی تفاوت آن با عنصرهای این دو گروه به قدری است که می‌توان گفت هیدروژن در جدول تناوبی عنصرها برای خود موقعیتی منحصر به فرد دارد. تشکیل یونهای مثبت و منفی از هیدروژن در مقایسه با فلزهای قلیایی و هالوژنها مشکلتر است. هیدروژن در بسیاری از موارد، با تشکیل پیوند کوالانسی ساده به عنصرهای دیگر می‌پیوندد. هیدروژن فراوانترین عنصر در کره زمین است. آب که 11.19درصد وزنی آن هیدروژن و88.81 درصد وزنی آن اکسیژن است، 70 درصد سطح زمین را به صورت اقیانوسها، رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و سایر منابع آبی می‌پوشاند. مقدار هیدروژن،، در جو زمین بسیار اندک است. هیدروژن در زمین به صورت ترکیب با سایر عنصرها یافت می‌شود. علاوه بر آب موجود در هیدروسفر (آبکره)، در گیاهان و جانوران نیز مقدار قابل توجهی آب وجود دارد. همچنین، در گیاهان و جانوران مقداری هیدروژن به صورت ترکیب در پروتئینها، چربیها و قندها یافت می‌شود. هیدروژن یکی از عنصرهای سازنده سوختهای فسیلی نیز به شمار می‌رود.



خواص هیدروژن

هیدروژن سبکترین عنصر است و مولکول آن گازی بی‌رنگ، بی‌بو و بی‌طعم است. خواص هیدروژن در جدول زیر خلاصه شده است. دمای جوش و دمای ذوب بسیار کم هیدروژن نشانه‌ای از ضعیف بودن نیروهای جاذبه بین مولکولی در حالتهای مایع و جامد آن است. چگالی هیدروژن در حدود چگالی هواست و انحلالپذیری آن در آب بسیار کم است.


جدول خواص هیدروژن
خواص مولکولی
خواص اتمی
دمای ذوب
انرژی یونش
دمای جوش
الکترونخواهی
چگالی
الکترونگاتیوی (مقیاس پائولینگ)
طول پیوند
شعاع اتمی
انرژی تفکیک پیوند
شعاع یونی


هیدروژن گازی آتشگیر است و با آن باید با احتیاط کار کرد. هیدروژن در دمای زیاد یا بر اثر جرقه الکتریکی با اکسیژن ترکیب شده، آب می‌دهد. هوایی که حداقل 4.1 درصد تا حداکثر74.2 درصد حجمی هیدروژن داشته باشد، بالقوه منفجر شونده است.
انرژی تفکیک پیوند هیدروژن- هیدروژن نسبتاً زیاد است و از این‌رو، مولکول هیدروژن بسیار پایدار است.
img/daneshnameh_up/a/a9/mch0132a.jpg
چون مقدار زیادی انرژی برای گسستن پیوند لازم است، فعالیت شیمیایی این مولکول زیاد نیست و بسیاری از واکنشهای آن کُند است. از این رو، انجام یک واکنش رضایتبخش با مولکول به دمای زیاد یا کاتالیزگر نیاز دارد. این کاتالیزگرها در بسیاری از موارد مولکول را شکسته، به اتم تبدیل می‌کنند. اتمهای هیدروژن از نظر شیمیایی بسیار فعالند.
یون صرفاً یک پروتون است و هیچ یون مثبت دیگری که دارای بار +1باشد به کوچکی یون هیدروژن و چگالی بار هیچ یونی به بزرگی چگالی بار یون نیست، زیرا در یون هیدروژن، بار مثبت پروتون کاملاً بدون حفاظ است. اگرچه در منطقه بالای جو وجود دارد، ولی معمولاً با یک یا تعداد بیشتری مولکول آب همراه است. یون را در محلول آبی به صورت یون هیدرونیم،، نشان می‌دهند.
آرایش الکترونی هیدروژن به صورت است و به دو طریق می‌تواند به آرایش گاز نجیب بعدی یعنی، هلیم برسد: (1) با اضافه شدن یک الکترون به آن و تشکیل یون هیدرید،، یا (2) توسط اشتراک الکترون با اتم دیگر در یک پیوند کوالانسی. هیدروژن در بیشتر ترکیبهای خود پیوند کوالانسی دارد. مولکول هیدروژن که دو پروتون و دو الکترون دارد، سبکترین و ساده‌ترین مولکول است. تشکیل پیوند هیدروژنی یکی از خواص ویژه هیدروژنی است که به وسیله پیوند کوالانسی به یک اتم کوچک و کاملاً الکترونگاتیو (مثل فلوئور، اکسیژن یا نیتروژن) متصل شده است. یون هیدرید فقط از ترکیب هیدروژن با فلزهایی که به آسانی الکترون از دست می‌دهند، تشکیل می‌شود. مانند سدیم هیدرید،.
اغلب، مولکول هیدروژن به صورت یک عامل کاهنده عمل می‌کند و عدد اکسایش آن از صفر به یک تغییر می‌کند؛ مانند کاهش آهن اکسید به آهن فلزی
img/daneshnameh_up/f/f0/mch0132b.jpg
در کلیه واکنشهایی، جز در مورد تشکیل هیدرید فلزها، مولکول هیدروژن یک عامل کاهنده است و در محصولاتی که بدست می‌آید، هیدروژن عدد اکسایش +1 دارد و به وسیله پیوند کوالانسی به عنصری با الکترونگاتیوی بیشتر متصل شده است. در هیدرید فلزها، عدد اکسایش هیدروژن -1 است.



ایزوتوپهای هیدروژن

هیدروژن سه ایزوتوپ دارد که فراوانترین آنها هیدروژن معمولی (پروتیم) با عدد جرمی یک است و در هسته خود یک پروتون دارد و با علامت نشان داده می‌شود. دو ایزوتوپ دیگر هیدروژن عدد جرمی 2 و 3 دارند. ایزوتوپی که دارای عدد جرمی دو است در هسته خود یک پروتون و یک نوترون دارد و آن را دوتریم یا هیدروژن سنگین می‌نامند و آن را با علامت یا مشخص می‌کنند. هیدروژنی که دارای عدد جرمی سه است، در هسته خود یک پروتون و دو نوترون دارد و تریتیم خوانده می‌شود و آن را با علامت یا مشخص می‌کنند. تریتیم برخلاف هیدروژن معمولی و دوتریم که هسته پایدار دارند، پرتوزا است. مقدار تریتیم در طبیعت فوق‌العاده کم است و آن را معمولاً از طریق واکنش‌ هسته‌ای بین لیتیم و نوترون بدست می‌آورند.
در یک واکنش معین، نسبت اجزای سازنده محصول بدست آمده توسط هر یک از این سه ایزوتوپ یکسان است، زیرا آرایش الکترونی هر سه ایزوتوپ به صورت است. مثلاً، در واکنش کلر با هیدروژن معمولی، دوتریم و تریتیم به ترتیب تشکیل می‌شود. تنها تفاوت این واکنشها در سرعت آنهاست که برای هیدروژن معمولی از همه بیشتر و برای تریتیم از همه کمتر است. خواص فیزیکی و همچنین (آب سنگین) در جدول با هم مقایسه شده است. توجه کنید که ایزوتوپهای هیدروژن از نظر خواص شیمیایی یکسانند.




مقایسه خواص فیزیکی و همچنین
دمای ذوب
دمای ذوب
دمای جوش
دمای جوش
طول پیوند
چگالی
انرژی تفکیک پیوند
(در دمای)
گرمای ذوب
گرمای ذوب
گرمای تبخیر
گرمای تبخیر


خواص هیدروژنهای اورتو و پارا


همه مولکولهای دو اتمی جور هسته که اسپین هسته آنها صفر نباشد، دارای ایزومرهای اسپین هسته‌ای‌ هستند. این اثر ابتدا در مولکول دو اتمی دی‌هیدروژن که بسیار قابل توجه است و سپس در مورد مولکولهای و ... مشاهده و آشکار شد. هرگاه، دو اسپین هسته‌ای هم جهت (موازی) باشند (هیدروژن اورتو) عدد کوآنتومی اسپین هسته‌ای حاصل برابر (یعنی) و همترازی اسپین برابر 3 است. هرگاه، دو اسپین هسته‌ای در خلاف جهت یکدیگر (ضد موازی) باشند (هیدروژن پارا)، اسپین هسته‌ای حاصل صفر و چندگانگی اسپین 1 است.
تبدیل این دو حالت به یکدیگر، مستلزم یک جهش غیرمجاز از یک حالت سه‌تایی به یک حالت یکتایی بوده و معمولاً‌ کُند است، مگر آنکه یک ماده جامد یا گونه پارامغناطیس بکار برده شود که در آن صورت پیوند را ضعیف یا گسسته می‌کند و یا سبب بهم خوردن نظم مغناطیسی آن می‌شود. نمونه‌های بارز این کاتالیزورها عبارتند از پالادیم، پلاتین، فعال شده و .
هیدروژن پارا انرژی پایینتری دارد و در دماهای پایینتر بیشتر تشکیل می‌شود. در بالاتر از دمای مولکول دی‌هیدروژن100% به صورت پارا وجود دارد و با افزایش دما غلظت تعادلی هیدروژن اورتو به تدریج افزایش می‌یابد و در بالاتر از دمای معمولی به نسبت 3 مولکول هیدروژن اورتو به 1 مولکول هیدروژن پارا می‌رسد. درصد هیدروژن پارا در چند دما عبارتند از:

273K 210K 100K 60K 20K دما
25.1
25.7 38.5 65.4 99.8 درصد

یعنی، اگرچه اساساً می‌توان هیدروژن پارای خالص بدست آورد، اما هیچگاه نمی‌توان یک نمونه هیدروژن که شامل بیش از 25.1 درصد هیدروژن اورتو باشد، بدست آورد.
از لحاظ خواص فیزیکی، این دو نوع هیدروژن، تفاوت ناچیزی با یکدیگر دارند. برای مثال، دمای ذوب هیدروژن پارا اندکی از دمای ذوب هیدروژن اورتو پایینتر است و به روش کروماتوگرافی گازی در دمای پایین می‌توان آن دو را از یکدیگر جدا کرد.


واکنشهای هیدروژن


در این بخش به بررسی واکنشهای هیدروژن می‌پردازیم.

الف. واکنش با عنصرها


مولکول هیدروژن با بسیاری از عنصرها به طور مستقیم ترکیب می‌شود. واکنش هیدروژن با نافلزها در دمای زیاد صورت می‌گیرد و در این واکنشها، ترکیبهایی با پیوند کوالانسی تشکیل می‌شود. مثلاً، هیدروژن با تمام هالوژنها ترکیب می‌شود و هیدروژن هالیدها را بوجود می‌آورد. هیدروژن برمید را می‌توان در آزمایشگاه با عبور دادن مخلوط هیدروژن و برم از روی کاتالیزگر در دمای تهیه کرد.
img/daneshnameh_up/1/15/mch0132c.jpg
آمونیاک را در صنعت از ترکیب مستقیم هیدروژن و نیتروژن بدست می‌آورند.
img/daneshnameh_up/9/9c/mch0132d.jpg
ترکیب هیدروژن با اکسیژن جهت تولید آب، اگرچه یک واکنش گرماده است، ولی در دمای معمولی بسیار کُند است.
انجام این واکنش در دمای در مجاورت کاتالیزگر به کُندی صورت می‌گیرد، ولی در دمای با انفجار شدید همراه است. از این واکنش در مشعلی که سوخت آن اکسیژن و هیدروژن است، برای رسیدن به دمایی در حدود استفاده می‌شود.
مولکول هیدروژن در دمای زیاد با بخار گوگرد ترکیب می‌شود و هیدروژن سولفید می‌دهد. این واکنش چندان گرماده نیست.
img/daneshnameh_up/3/3e/mch0132e.jpg
هیدروژن با فلزهای فعال، هیدریدهای نمک مانند می‌دهد. مثلاً،
img/daneshnameh_up/a/a8/mch0132f.jpg
لیتیم هیدرید جامدی است متبلور و سفید رنگ و در دمای ذوب می‌شود.


ب. واکنش با اکسید فلزها



مولکول هیدروژن با اکسید بعضی از فلزها (آنهایی که در سری الکتروشیمیایی زیر قرار گرفته‌اند) ترکیب می‌شود و فلز را آزاد می‌کند.
img/daneshnameh_up/6/66/mch0132g.jpg
این نوع واکنش در مقایسه با بیشتر فرایندهای صنعتی گران است، ولی از آن برای بدست آوردن فلزهای گرانقیمت نظیر تنگستن و طلا استفاده می‌شود.


ج. هیدروژندار کردن


منظور از هیدروژندار کردن، اضافه کردن دو اتم هیدروژن مربوط به مولکول به یک ترکیب سیر نشده است. برای انجام این واکنش غالباً از کاتالیزگر استفاده می‌کنند. واکنش هیدروژندار کردن معمولاً در فشار زیاد صورت می‌گیرد.
در بیشتر موارد، هدف از هیدروژندار کردن، اضافه کردن هیدروژن به پیوند دوگانه کربن-کربن در یک ترکیب آلی یا مخلوطی از ترکیبهای آلی است. یک مثال ساده، هیدروژندار کردن اتیلن است.
img/daneshnameh_up/6/60/mch0132h.jpg
روغنهای نباتی مایع حاصل از لوبیای سویا، پنبه دانه و نارگیل را توسط هیدروژندار کردن به چربیهای جامد تبدیل می‌کنند. در سالهای اخیر، توجه زیادی به مایع کردن زغال سنگ مبذول شده است. در این فرایند، مولکولهای سیرنشده در زغال سنگ هیدروژندار می‌شود و پیوند هیدروژندار شده کربن-کربن تحت فشار و دمای زیاد شکسته می‌شود و بدین ترتیب، مولکولهای بزرگتر به مولکولهای کوچکتر با جرم مولی کمتر تبدیل می‌شوند. افزودن 2 الی 3 درصد وزنی هیدروژن به زغال سنگ، روغن سنگینی می‌دهد که می‌توان از آن در نیروگاهها به عنوان سوخت استفاده کرد. با افزودن 6 درصد یا بیشتر هیدروژن به زغال سنگ، مخلوط قابل تقطیری از روغنهای سبک بدست می‌آید. جستجو برای یافتن راهی که بتوان زغال سنگ را تا مرحله تولید متان، هیدروژندار کرد، ادامه دارد، زیرا از متان تولید شده می‌توان به جای گاز طبیعی به عنوان سوخت استفاده کرد.
فرایند دیگری که از نظر صنعتی حائز اهمیت است، هیدروژندار کردن کربن مونوکسید و تبدیل آن به متانول (متیل الکل یا الکل چوب) است
img/daneshnameh_up/f/f5/mch0132i.jpg
90 درصد متانول تولیدی به عنوان حدواسط (ترکیب میانی) برای تولید سایر مواد شیمیایی به کار می‌رود و از 10 درصد بقیه هم به عنوان حلال استفاده می‌شود.


هیدروژن و سری الکتروشیمیایی


سری الکتروشیمیایی فهرستی از عنصرها (معمولاً فلزها) است که برحسب کاهش تمایل این عنصرها به از دست دادن الکترون در محلول آبی تنظیم شده است. در این سری، یک فلز آزاد می‌تواند از محلول آبی یون فلزی که در زیر آن قرار گرفته است، فلز مربوط را آزاد کند. مثلاً،
در این واکنش، فلز منیزیم اکسید و یون مس کاهیده شده است.
هیدروژن در این فهرست به عنوان یک نقطه مرجع است. فلزهایی که در این سری بالای هیدروژن قرار گرفته‌اند، از محلول یک اسید هیدروژن آزاد می‌کنند و آنهایی که زیر هیدروژن قرار گرفته‌اند، نمی‌توانند از محلول اسید هیدروژن را جابجا کنند. درجه سهولت تشکیل و کاهش اکسید فلز نیز با موقعیت آن در این سری ارتباط دارد. فلزهایی که فعالیت شیمیایی آنها از همه کمتر است- یعنی، فلزهایی که در پایین این سری قرار گرفته‌اند- به احتمال زیاد در طبیعت به حالت آزاد یافت می‌شوند و اکسید آنها (که از راه مستقیم بدست نمی‌آید) به آسانی کاهیده می‌شود.

img/daneshnameh_up/f/f5/mch0132j.jpg

  • ‌ فلزهایی که فعالیت شیمیایی آنها زیاد است، بالای این سری قرار گرفته‌اند. این فلزها به آسانی اکسید شده، تشکیل یون می‌دهند. فعالیت شیمیایی فلزها در این سری از بالا به پایین کاهش می‌یابد.

پیوند هیدروژنی


وقتی اتم هیدروژن با یک اتم الکترونگاتیو پیوند کوالانسی تشکیل می‌دهد، چگالی الکترون در اطراف اتم کوچک هیدروژن کم می‌‌شود، زیرا اتم الکترونگاتیو زوج الکترون پیوندی را به شدت به سوی خود جلب می‌کند. در چنین شرایطی، اتم هیدروژن می‌تواند با اتم الکترونگاتیو دیگر پیوند دهد. این نوع پیوند را پیوند هیدروژنی می‌نامند و تشکیل آن نتیجه پیدایش نیروی جاذبه الکتروستاتیک است. قویترین پیوند هیدروژنی بین اتم و اتمهای الکترونگاتیو تشکیل می‌شود. مثلاً، بلور هیدروژن فلوئورید دارای زنجیرهای بلند نامتناهی است که در آنها هر اتم هیدروژن با یک اتم فلوئور پیوند کوالانسی و با اتم فلوئور دیگر پیوند هیدروژنی دارد. این زنجیر به علت وجود جفت الکترونهای تنها روی اتمهای فلوئور به صورت زیگزاگ است (مطابق شکل زیر).
img/daneshnameh_up/0/07/mch0132k.jpg
استحکام پیوند هیدروژنی در به اندازه کافی زیاد است، به طوری که در حالت مایع هم دوام پیدا می‌کند، اما در این حالت، طول زنجیرها کوتاهتر و متغیر است. پیوند هیدروژنی در گازی هم وجود دارد، ولی در این حالت، طول زنجیر باز هم کمتر می‌شود. در گازی گونه‌های تا شناخته‌ شده‌اند.
اثر تشکیل پیوند هیدروژنی بر خواص ترکیبها را می‌توان به خوبی در هیدرید نافلزها مشاهده کرد (جدول). فراریت سیلان،، با توجه به بیشتر بودن جرم مولی آن نسبت به از متان کمتر است. دمای جوش از بیشتر است، ولی برای هر یک از زوجهای ترکیبی که جرم مولی کمتر دارد به سبب وجود پیوند هیدروژنی و انرژی بیشتری که برای شکستن پیوندهای هیدروژنی بین مولکولی لازم است، دمای ذوب و دمای جوش بیشتری دارد.

خواص تعدادی از هیدرید نافلزها
هیدرید نافلز
خواص
حالت فیزیکی جرم مولی دمای آب


الکترونهای والانس و قاعده هشتایی


هر چند که مسئله میل ترکیبی مواد با یکدیگر و حتی تعیین میزان نسبی میل ترکیبی مواد با یکدیگر، قبل از 1800 مورد بحث و بررسی قرار گرفته بود، اما در آن زمان، مسئله چگونگی ترکیب شدن مواد با یکدیگر و یا ماهیت اتصال و پیوند اتمها با یکدیگر بر کسی روشن نبود. حتی دالتون، در نظریه اتمی خود، چگونگی ترکیب شدن عناصر با یکدیگر در تشکیل مواد مرکب را مطرح نکرده بود. تا اینکه اولین بار دیوی با استفاده از اولین نوع پیل الکتروشیمیایی که توسط ولتا در سال 1800 اختراع شده بود، در همان سال پدیده الکترولیز را کشف کرد و با توجه به اینکه نیروی الکتریکی می‌تواند عاملی برای جدا کردن عناصر تشکیل‌دهنده مواد از یکدیگر و تجزیه شدن مواد، باشد، پی‌ برده بود که پیوند بین اتمها در ترکیبات، باید ماهیت الکتریکی داشته باشد. وی در نظریه الکتروشیمیایی خود، ترکیب شدن عناصر با یکدیگر را در اثر برخورد آنها با یکدیگر، ظاهر شدن بارهای الکتریکی مخالف در آنها و در نتیجه ایجاد نیروی جاذبه الکتریکی بین آنها، معرفی کرد. برزلیوس، شیمیدان مشهور آن زمان، نیز در نظریه الکتروشیمیایی خود که در سال 1811 ارائه داده بود،‌ بر ماهیت الکتریکی پیوند بین اتمها صحه گذاشت.
می‌دانید که بوهر دانشمند دانمارکی در سال 1913 با ارائه نظریه اتمی معروف خود، ساختار الکترونی اتم را کشف کرد و لوئیس، براساس نظریه بور، بی‌اثر بودن گازهای کمیاب هوا (هلیم، نئون، آرگون، کریپتون و زنون را که بین سالهای 1894 تا 1898 توسط رایله، رامسی و تراورس کشف شدند) را به وجود ترازهای الکترونی پر در لایه خارجی اتم آنها نسبت داد. یعنی وی دریافته بود که لایه خارجی اتم گازهای بی‌اثر (غیر از هلیم) دارای 8 الکترون و کاملاً پر است و وضعیت بسیار پایدار و عدم تمایل به ترکیب شدن آنها با یکدیگر و با عناصر دیگر را، برای آنها فراهم می‌کند. به عقیده وی، میل ترکیبی اتمهای عناصر دیگر با یکدیگر (که چنین آرایش الکترونی پایدار را ندارند) چیزی جز دستیابی به آرایش الکترونی گاز بی‌اثر (دارا شدن 8 الکترون در لایه خارجی خود (قاعده هشتایی لوئیس)) نمی‌باشد.
با استفاده از نظریه‌های لوئیس، در سال 1916 کاسل شیمیدان آلمانی، اولیه نظریه الکترونی در مورد ترکیب شدن عناصر را بنام نظریه پیوند یونی ارائه داد.
براساس این نظریه، وقتی دو اتم به یکدیگر نزدیک می‌شوند. یکی از آنها که تعداد الکترونهای لایه خارجی آن یک، دو، سه و یا حداکثر 4 است، این الکترونها را از دست می‌دهد و به یون مثبتی تبدیل می‌شود که آرایش الکترونی گاز بی‌اثر دوره ماقبل خود در جدول تناوبی را دارد و اتم دیگر که تعداد الکترونهای لایه خارجی آن بین 4 تا 7 است، تعداد معینی الکترون جذب می‌کند و به یون منفی با آرایش گاز بی‌اثر هم‌دوره خود در جدول تناوبی تبدیل می‌شود. یونهای غیرهمنامی که به این ترتیب حاصل می‌شوند، تحت تأثیر نیروی جاذبه الکتروستاتیکی، یکدیگر را جذب می‌کنند (یا با یکدیگر ترکیب می‌شوند).
قابل توجه است که به نظر کاسل، این تنها روش ترکیب اتمها با یکدیگر است. اما هنگامی که براساس نظریه مولکولی آووگادرو روشن شد که گازهایی مانند اکسیژن، هیدروژن، کلر و غیره دارای مولکول دو اتمی‌ هستند. نظریه پیوند یونی در توجیه چگونگی تشکیل پیوند بین دو اتم همانند، با نارسایی روبرو شد و همین‌طور در مورد بسیاری از ترکیبات دیگر. از این‌رو، لوئیس و لانگمیر در سال 1919 برای توجیه چگونگی تشکیل پیوند بین اتمهایی که امکان برقراری پیوند یونی بین آنها وجود ندارد، روش دیگری را در مورد ترکیب اتمها با یکدیگر پیشنهاد کردند و آن، به اشتراک گذاشته شدن الکترونها بین دو اتم و رسیدن هر یک از آنها به آرایش الکترونی گاز بی‌اثر است که به پیوند کوالانسی موسوم شده است.
براساس نظریه لوئیس- لانگمیر، هر پیوند کوالانسی که معادل یک جفت الکترون مشترک (پیوندی) است، در مدل نقطه‌ای با دو الکترون و در مدل ساختاری با یک خط واصل (-) نشان داده می‌شود. تعداد پیوندهایی که هر اتم در یک مولکول تشکیل می‌دهد، ظرفیت کوالانسی آن و اتمی که در یک ترکیب، بالاترین تعداد پیوندهای کوالانسی را دارد، اصطلاحاً اتم مرکزی نامیده می‌شود. ساختاری که در آن تعداد پیوندهای کوالانسی و چگونگی توزیع آنها مشخص شده باشد، به ساختار پیوند ظرفیت موسوم است. برای نمونه در زیر ساختار پیوند ظرفیت چند ماده کوالانسی داده شده است:
img/daneshnameh_up/4/4c/mch0143a.jpg
این نوع پیوند کوالانسی که در آن هر یک از دو الکترون پیوندی به یکی از دو اتم تشکیل‌دهنده آن پیوند تعلق دارد، اصطلاحاً پیوند کوالانسی معمولی نامیده می‌شود.

+   آیدا سلیمی ; ۸:۱٥ ‎ق.ظ ; جمعه ٦ دی ،۱۳۸٧
    پيام هاي ديگران ()  
 

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir